M

Jaskra ludzi młodych

Zdaniem eksperta:

Rozmowa z prof. zw. dr hab. med. Krystyną Czechowicz-Janicką, przewodniczącą Polskiego Towarzystwa Profilaktyki Jaskry, konsultantem i Przewodniczącą Rady Naukowej Instytutu Oka w Warszawie.

– Mam 34 lata. Rozpoznano u mnie jaskrę. Co mam robić dalej?

 

Profesor Krystyna Czechowicz-Janicka: Pytanie podstawowe: a  jaki typ jaskry u Pana rozpoznano? Jaskra to grupa chorób o złożonym mechanizmie. Mimo wciąż istniejącego klasycznego podziału na jaskrę otwartego i zamkniętego kąta, pierwotną i wtórną wiemy już, że istnieje wiele rodzajów jaskry, których nie da się przypisać tak prostej klasyfikacji. Wiemy, że oprócz tradycyjnie znanych rodzajów jest także typ jaskry oparty o obraz anatomiczny, biochemiczny czy genetyczny – w których powszechnie wyszukiwane objawy takie jak  podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe czy zmiany w wyglądzie tarczy nerwu wzrokowego – nie mają odzwierciedlenia.  Np. jeżeli Pacjent jest młodym mężczyzną z niewielką krótkowzrocznością może mieć Pan tzw. zespół rozproszonego barwnika, prowadzący do jaskry barwnikowej.

Dlatego tak ważne jest, by przy podejrzeniu jaskry wynikłym po wykonaniu podstawowego badania dna oka i pomiarze ciśnienia śródgałkowego, Pacjent przeprowadził u doświadczonego diagnosty szczegółowe badania jaskrowe: ocenę tarczy nerwu wzrokowego (badania HRT, ONH), pole widzenia, ocenę ilości komórek zwojowych siatkówki (badanie GCC) oraz ocenę grubości włókien nerwowych siatkówki (badanie RNFL). Ale zawsze należy zacząć od oceny tzw. kąta przesączania przy pomocy gonioskopii lub badania mniej inwazyjnego – SL-OCT lub AS-OCT.  Dopiero takie badania pomogą okuliście określić z jakim typem jaskry ma do czynienia u danego Pacjenta.

Dlaczego szczegółowe określenie typu jaskry jest tak ważne? Bo  każdy typ jaskry wymaga indywidualnego wyboru kierunku i metod leczenia. A tylko wybór właściwej terapii stwarza szansę na powstrzymanie dalszego rozwoju choroby. Inaczej leczy się np. jaskrę w zespole płaskiej tęczówki (tzw. iris plateau), a inaczej jaskrę z syndromem rozproszonego barwnika. Tak więc właściwa diagnoza określająca, na jaki typ jaskry choruje Pacjent i co za tym idzie wdrożenie leczenia, odpowiedniego dla danego typu jaskry – jest sprawą kluczową.

 

– Skąd jaskra u młodej osoby?

 

– Nauka nie zna wszystkich patomechanizmów tej choroby. Z pewnością wśród czynników o największym stopniu ryzyka należy wymienić podłoże genetyczne (większe prawdopodobieństwo zachorowania występuje jeśli w najbliższej rodzinie, któryś z rodziców, dziadków choruje/chorowało na jaskrę oraz czynniki ogólnoustrojowe (np. zaburzenia poziomu cholesterolu i trójglicerydów, nadciśnienie lub niskie ciśnienie krwi, cukrzyca oraz krótkowzroczność).

 

– Co więc może zrobić młoda osoba, która obawia się zachorowania na jaskrę?

 

– Przede wszystkim prowadzić zdrowy tryb życia (zdrowa dieta plus dużo ruchu na świeżym powietrzu), czyli wyeliminować czynniki ogólnoustrojowe, które mogą powodować jaskrę. Po drugie – przeprowadzać profilaktyczne badania okulistyczne. A w przypadku,  jeśli młody człowiek może być obciążony genetyczne tą chorobą, takie badania powinien przeprowadzać co roku. Niezwykle ważne jest , by pamiętać, że krótkowzroczność (z wielu powodów) jest czynnikiem ryzyka rozwoju jaskry oraz, że nadciśnienie oczne wcale nie musi być jaskrą – wymaga tylko stałego monitorowania.

 

– Czy po rozpoznaniu jaskry młody 30/40 letni pacjent jest skazany na stosowanie kropli do końca życia?

 

– Nie! Obecnie uznaje się, że u młodych pacjentów należy jako terapię pierwszego wyboru zastosować zabiegi laserowe, dostosowane w zależności od typu jaskry. Do dyspozycji mamy zabiegi laserem SLT lub laserem Yag, które na wiele miesięcy pozwalają ustabilizować ciśnienie w oku na bezpiecznym poziomie. Terapia laserem SLT  nie powoduje skutków ubocznych, a ponadto jednym z ogromnych plusów działania tego lasera jest możliwość wielokrotnego i  bezpiecznego powtarzania zabiegu. Należy wiedzieć, że wczesne wykonanie tzw. irydotomii laserowej YAG może w ogóle uwolnić Pacjenta od leczenia farmakologicznego.

 

 

Rozmawiał: Marcin Rola-Kalinowski